ویتامین هاي مورد نیاز در دوران بارداري

در این مقاله به بررسی ویتامین های مورد نیاز در دوران بارداری می پردازیم و میزان دوز مصرفی مورد نیاز را نیز بررسی خواهیم کرد با ما همراه باشید:

 ویتامین D

ویتامین D به جذب کلسیم و فسفر از دستگاه گوارش کمک می کند.

در دوران بارداري مکمل ویتامین D سبب افزایش غلظت ویتامین D3 در گردش خون و افزایش کلسیم در بدن جنین می شود.

بنابراین نیاز به این ویتامین در بارداري افزایش نمی یابد و مقدار کمی از D3 از مادر به جنین منتقل می شود.

نکته : استفاده از کرم ضدآفتاب مانع جذب نور خورشید و تولید ویتامینD  بدن می شوند.

بیوتین

نیاز به این ویتامین نیز مانند ویتامین D در بارداري افزایش نمی یابد و مقدار مورد نیاز روزانه آن مانند قبل از بارداري است.

ویتامین، ریبوفلاوین و نیاسین

با توجه به افزایش انرژي مورد نیاز روزانه در دوران بارداري  و نقش این سه ویتامین در متابولیسم کربوهیدرات ها، نیاز به این ویتامین ها (به ویژه تیامین به میزان 30 درصد) در این دوران افزایش می یابد.

بنابراین مصرف منابع غذایی حاوي این ویتامین ها توصیه می شود.

پیریدوکسین ویتامین B6

نیاز به ویتامین B6 به دلیل نقش این ویتامین در سنتز پروتئین ها تا %46 افزایش می یابد.

ویتامین B12

با توجه به نقش این ویتامین در عملکرد سیستم عصبی، تقسیم سلولی و خون سازي، نیاز به آن در دوران بارداري اندکی افزایش می یابد.

مصرف مکمل B12 خصوصاً در مادران باردار گیاهخوار ضروري است.

فولات یا اسید فولیک

در دوران بارداري به علت تولید بیشتر گلبول هاي قرمز خون و شکل گیري دستگاه عصبی جنین نیاز به اسید فولیک تا 50 % افزایش می یابد.

لازم است علاوه بر توصیه به مصرف منابع غنی اسید فولیک، مکمل آن نیز طبق دستور العمل کشوري به میزان 400 میکرو گرم در روز براي خانم هاي باردار

تجویز شود.

مصرف به موقع و کافی این ویتامین از ایجاد ضایعات عصبی خصوصاً نقص مادرزادي لوله عصبی پیشگیري می کند.

با توجه به اینکه بخش عمده اي از اسیدفولیک دراثر پخت سبزي ها از بین می رود، باید توصیه شود از سبزي هاي تازه در برنامه غذایی روزانه استفاده شود.

ویتامین E

ویتامین E  نوعی آنتی اکسیدان است.

اگر مادر بارداري دچار کمبود این ویتامین نباشد نیاز او نسبت به قبل از بارداري تغییر نخواهد کرد.

منابع غذایی این ویتامین عبارتند از انواع روغن هاي گیاهی مانندجوانه گندم و آفتابگردان، زرده تخم مرغ، مغزها و سبزي هاي داراي برگ تیره رنگ.

نکته: روغن ذرت جزو منابع غنی این ویتامین نیست.

در بارداري غلظت آلفا توکوفرول در خون افزایش می یابد و از طریق جفت به جنین منتقل می شود.

کلسیم

نیاز به کلسیم مورد نیاز روزانه خانم هاي باردار به دلایل مختلف از جمله استخوان سازي و تشکیل جوانه هاي دندان در جنین و پیشگیري از برداشت املاح از استخوان هاي مادر، به ویژه در سه ماهه سوم بارداري و دوران شیردهی افزایش می یابد.

لازم است جهت تامین این ماده معدنی مهم به خانم باردار و شیرده مصرف مواد غذایی گروه شیر و لبنیات به میزان لازم و کافی توصیه شود.

کلسیم مورد نیاز در خانم هاي باردار و شیرده زیر 18 سال 1300 و بالاي 18 سال 1000 میلی گرم در روز می باشد.

 ویتامین C

نیاز به ویتامین C در دوران بارداري و خصوصاً شیردهی افزایش می یابد اما کمبود آن در این شرایط مشاهده نشده است.

آهن

*وجود آهن براي تولید گلبول هاي قرمز خون، افزایش هموگلوبین، رشد و نمو و تامین ذخایر کبدي جنین ضروري است.

بنابراین نیاز به آهن در دوران بارداري تا حد دو برابر افزایش می یابد که به هیچ وجه از طریق مصرف مواد غذایی به تنهایی تامین نمی شود.

بنابراین مصرف یک عدد قرص آهن سولفات فروس براي پیشگیري از کم خونی فقرآهن و عوارض ناشی از کمبود شدید و متوسط آن بر رشد و تکامل جنین و سلامت مادر ضروري است .

*مصرف مکمل آهن علاوه بر منابع غذایی غنی از آهن طبق دستورالعمل کشوري  توصیه می شود.

لازم به ذکر است مصرف مکمل آهن در مورد خانم هاي باردار مبتلا به تالاسمی نیز طبق برنامه کشوري مانند سایر خانم هاي باردار توصیه می شود.

نیاز به آهن در مادران باردار گیاهخوار حدود 1/8  برابر سایر مادران باردار است.

نکته مهم در درمان کم خونی این است که دوز درمانی باید 2 تا 3 ماه ادامه یابد تا ذخایر آهن بدن اصلاح شود.

در درمان کم خونی اکتفا به افزایش هموگلوبین که معمولاً چند روز پس از مصرف مکمل آهن ایجاد می شود کافی نیست و باید اطمینان حاصل شود که ذخیره فریتین سرم نیز به مقدار طبیعی رسیده است (درکم خونی شدید دوز درمانی 4-5 میلی گرم به ازاي هر کیلوگرم وزن بدن)

طبق نتایج مطالعه پژوهشی در وضعیت ریزمغذي ها در کشور در زنان باردار پنج ماهه و بیشتر، میانگین آنمی فقر آهن20 تا 25 درصد گزارش شده که بیشترین شیوع  آن در جنوب خراسان، سیستان و بلوچستان و جنوب کرمان و با شیوع بیشتر (37 تا 50 درصد) در مناطق روستایی گزارش شده است.

ید

با توجه به نقش ید در متابولیسم بدن و تولید انرژي و نیز تکامل مغز جنین، میزان ید مورد نیاز در دوران بارداري افزایش می یابد، به طوري که کمبود ید در دوران بارداري منجر به عقب ماندگی ذهنی، هیپو تیروئیدي و گواتر و در شکل شدید آن کرتینیسم در نوزاد می گردد.

همچنین نیاز به مصرف منابع غنی از ید (مانند انواع ماهی) در دوران شیردهی بیش از دوران بارداري می باشد.

مصرف زیاد ید نیز در دوران بارداري منجر به بروز گواتر و هیپو تیروئیدي در نوزاد می شود.

روي

کمبود روي در بدن مادر می تواند سبب طولانی شدن زایمان، زایمان زودرس، محدود شدن رشد داخل رحمی IUGR، اثرات تراتوژنی و مرگ جنین شود.

روي نقش مهمی در سنتز DNA و RNA دارد.

با توجه به نقش مهم روي در متابولیسم سلولی، نیاز به آن در بارداري و خصوصاً شیردهی افزایش می یابد لذا مصرف منابع غنی از روي توصیه می گردد

نیاز به روي در گیاهخواران نیز تا 50 % افزایش می یابد.

طبق نتایج مطالعه پژوهشی در وضعیت ریزمغذي ها در کشور در زنان باردار پنج ماهه و بیشتر، میانگین کمبود این ریز مغذي 38 تا 42 درصد با شیوع بیشتر در مناطق روستایی گزارش شده.

بیشترین شیوع این کمبود در مناطق شهري جنوب خراسان، سیستان و بلوچستان و جنوب کرمان تا 61 % می باشد.

جدول موادغذایی،منابع غذایی ونقش آنها در بدن

با تشکر از همراهی شما

دکتر هما حکمت